Kỷ Luật và Sa Thải Lao Động 2026: 4 Hình Thức, Điều Kiện và Trình Tự

Trả lời nhanh: Bộ luật Lao động 2019 quy định 4 hình thức xử lý kỷ luật lao động (Điều 124): khiển trách; kéo dài thời hạn nâng lương không quá 6 tháng; cách chức; và sa thải (nặng nhất). Sa thải chỉ được áp dụng trong các trường hợp luật định tại Điều 125 (trộm cắp, tham ô, đánh bạc, cố ý gây thương tích, dùng ma túy tại nơi làm việc; tiết lộ bí mật kinh doanh; tự ý bỏ việc 5 ngày cộng dồn trong 30 ngày hoặc 20 ngày cộng dồn trong 365 ngày không lý do chính đáng…). Mọi quyết định kỷ luật phải có căn cứ trong nội quy lao động, đúng trình tự Điều 122 và còn thời hiệu Điều 123 — sai một bước có thể bị tuyên hủy.

4 hình thức xử lý kỷ luật lao động

Hình thứcMức độGhi chú
Khiển tráchNhẹ nhấtVi phạm lần đầu, mức độ ít nghiêm trọng
Kéo dài thời hạn nâng lươngTrung bìnhKhông quá 6 tháng
Cách chứcNặngChỉ áp dụng với người giữ chức vụ
Sa thảiNặng nhấtChỉ trong các trường hợp Điều 125

Doanh nghiệp không được áp dụng nhiều hình thức kỷ luật cho một hành vi vi phạm, và không được dùng hình thức nào ngoài 4 hình thức trên (ví dụ: phạt tiền, cắt lương thay kỷ luật là trái luật — Điều 127 cấm).

Khi nào được sa thải người lao động? (Điều 125)

  • Trộm cắp, tham ô, đánh bạc, cố ý gây thương tích, sử dụng ma túy tại nơi làm việc.
  • Tiết lộ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; gây thiệt hại nghiêm trọng hoặc đe dọa gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng về tài sản, lợi ích của doanh nghiệp; quấy rối tình dục tại nơi làm việc.
  • Tái phạm hành vi đang trong thời gian chưa xóa kỷ luật kéo dài nâng lương hoặc cách chức.
  • Tự ý bỏ việc 5 ngày cộng dồn trong 30 ngày, hoặc 20 ngày cộng dồn trong 365 ngày kể từ ngày đầu bỏ việc mà không có lý do chính đáng.

5 trường hợp KHÔNG được xử lý kỷ luật

  • Người lao động đang nghỉ ốm đau, điều dưỡng; nghỉ việc được sự đồng ý của người sử dụng lao động.
  • Đang bị tạm giữ, tạm giam.
  • Đang chờ kết quả điều tra, xác minh của cơ quan có thẩm quyền với hành vi tại khoản 1, 2 Điều 125.
  • Người lao động nữ mang thai; nghỉ thai sản; nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
  • Người lao động vi phạm khi mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh khác làm mất khả năng nhận thức/điều khiển hành vi.

Trình tự xử lý kỷ luật & thời hiệu

Theo Điều 122, phiên họp xử lý kỷ luật phải có mặt các thành phần bắt buộc (đại diện người lao động/công đoàn, người lao động hoặc người bào chữa), lập biên bản, và ra quyết định trong thời hiệu. Thời hiệu xử lý kỷ luật (Điều 123): tối đa 6 tháng kể từ ngày xảy ra hành vi; trường hợp liên quan tài chính, tài sản, tiết lộ bí mật kinh doanh thì tối đa 12 tháng.

Rủi ro lớn nhất khi kỷ luật sai trình tự: nếu thiếu thành phần họp, quá thời hiệu, hoặc hành vi không nằm trong nội quy đã đăng ký, quyết định sa thải có thể bị tòa tuyên trái pháp luật — doanh nghiệp phải nhận lại người lao động và bồi thường. Module Quyết định nhân sự của CoreHRM chuẩn hóa quy trình kỷ luật theo BLLĐ 2019: mẫu biên bản, đánh số tự động, kiểm soát thời hiệu và lưu vết duyệt – ký điện tử.

Câu hỏi thường gặp

Có mấy hình thức xử lý kỷ luật lao động?

4 hình thức theo Điều 124 Bộ luật Lao động 2019: khiển trách; kéo dài thời hạn nâng lương không quá 6 tháng; cách chức; sa thải.

Doanh nghiệp có được phạt tiền thay cho kỷ luật không?

Không. Điều 127 BLLĐ 2019 nghiêm cấm phạt tiền, cắt lương thay việc xử lý kỷ luật lao động, cũng như xử lý kỷ luật với hành vi không quy định trong nội quy lao động.

Tự ý nghỉ bao nhiêu ngày thì bị sa thải?

Tự ý bỏ việc 5 ngày cộng dồn trong 30 ngày, hoặc 20 ngày cộng dồn trong 365 ngày mà không có lý do chính đáng, thì người sử dụng lao động được áp dụng hình thức sa thải theo Điều 125.

Có được sa thải lao động nữ đang mang thai không?

Không. Không được xử lý kỷ luật lao động (kể cả sa thải) đối với lao động nữ mang thai, đang nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

Chuẩn hóa quy trình kỷ luật – quyết định nhân sự

CoreHRM số hóa toàn bộ quyết định khen thưởng – kỷ luật theo đúng Bộ luật Lao động 2019: mẫu chuẩn, kiểm soát thời hiệu, duyệt – ký điện tử, tự cập nhật hồ sơ nhân viên.

Đặt lịch demo miễn phí →
Nguồn pháp lý: Bộ luật Lao động 2019 (Điều 122 — trình tự; Điều 123 — thời hiệu; Điều 124 — hình thức kỷ luật; Điều 125 — sa thải; Điều 127 — hành vi cấm). Tham khảo: Báo Chính phủ · tổng quan pháp lý lao động 2026. Thông tin tham khảo — trường hợp cụ thể đối chiếu văn bản hiện hành.